VeriTR

Türkiye'nin verisi. Yapay zekânın bağlamı.

VeriTR, Türkiye'deki resmi ve açık veri kaynaklarını Claude, ChatGPT, Gemini ve diğer AI agent'ların kullanabileceği tek bir Model Context Protocol (MCP) sunucusunda birleştiren açık kaynaklı bir projedir.

TÜİK'ten nüfus, TCMB'den ekonomik göstergeler, İBB'den İstanbul'un şehir verileri; ilerleyen sürümlerde SGK'dan istihdam, YSK'dan seçim… Kaynağı aramak yerine soruyu sorun.

Python MCP License: MIT PyPI test Docker

---

Neden VeriTR?

Türkiye'nin kamu verisi dağınıktır. Nüfus TÜİK'te, enflasyon ve konut fiyatları TCMB'de, istihdam SGK'da, bütçe Hazine'de, seçim sonuçları YSK'da, şehir verileri onlarca ayrı belediye portalında durur. Her kurumun kendi arayüzü, kendi kod sistemi, kendi tarih biçimi ve kendi "il" tanımı vardır. Bir soruya cevap vermek için önce hangi kurumun hangi tabloyu tuttuğunu bilmek gerekir.

Bu yük, bugün bir AI agent'ın üzerine yıkılıyor. Agent ya veriyi bulamıyor ya da ezberinden — kaynaksız ve çoğu zaman yanlış — cevap veriyor.

VeriTR bu kaynakları AI agent'lar için tek bir MCP arayüzünde birleştirir. Kurum isimleri yerine normalize göstergeler (population.total, economy.cpi), kurum kodları yerine ortak coğrafya ve tarih modeli, ve her sonucun yanında hangi kurumun hangi veri setinden geldiği bulunur.

---

💬 VeriTR ile neler sorabilirsiniz?

"İstanbul'un nüfusu son 20 yılda nasıl değişti?"

"Türkiye'deki genç işsizlik oranının son 15 yıllık değişimini göster."

"2025'te nüfusu en fazla olan 10 şehri sırala."

"İstanbul, Ankara ve İzmir'in nüfus artış hızını karşılaştır."

"Türkiye'de araç sayısı en fazla olan illeri bul."

"Kişi başına düşen geliri en yüksek ve en düşük illeri karşılaştır."

"Doğurganlık hızı Türkiye'de son 15 yılda nasıl değişti?"

"Güneydoğu Anadolu ile Ege'nin kişi başı gelirini karşılaştır."

"Türkiye'nin sera gazı emisyonları 1990'dan bu yana nasıl arttı?"

"İstanbul'da trafik kazası duyurularını içeren veri setini bul ve göster."

"İzmir'in açık veri portalında ulaşımla ilgili neler var?"

"Konut fiyat endeksi ile TÜFE'yi 2015'ten bu yana karşılaştır."   ← TCMB anahtarı ister

Agent gerekli göstergeleri kendisi bulur, verileri VeriTR üzerinden çeker, dönemleri eşleştirir ve kaynağıyla birlikte cevap üretir.

---

🚀 5 Dakikada Başla

Claude Desktop / Claude Code

claude_desktop_config.json dosyanıza ekleyin:

{
  "mcpServers": {
    "veritr": {
      "command": "uvx",
      "args": ["veritr-mcp"]
    }
  }
}

Hepsi bu. API anahtarı gerekmez — TÜİK verileri anahtarsız çalışır.

TCMB'nin finansal serilerini de istiyorsanız evds2.tcmb.gov.tr adresinden ücretsiz bir anahtar alın:

{
  "mcpServers": {
    "veritr": {
      "command": "uvx",
      "args": ["veritr-mcp"],
      "env": {
        "EVDS_API_KEY": "buraya-anahtarınız"
      }
    }
  }
}

Terminal

uvx veritr-mcp

veya:

pip install veritr-mcp

Kaynaktan

git clone https://github.com/veritr/veritr-mcp.git
cd veritr-mcp
uv sync
uv run veritr-mcp

Remote MCP

Coming soon — hosted sunucu henüz yayında değil. Kendi sunucunuzu çalıştırmak isterseniz:

docker compose up -d
# MCP: http://localhost:8000/mcp
# Health: http://localhost:8000/health

---

🏗️ Mimari

flowchart LR
    A[Claude / ChatGPT / Gemini] --> B[VeriTR MCP]
    B --> C[Unified Data Layer]
    C --> D[TÜİK]
    C --> E[TCMB]
    C --> J[Belediyeler<br/>İBB · İzmir · Konya]
    C -.-> F[SGK]
    C -.-> G[HMB]
    C -.-> H[YSK]
    C -.-> I[MGM]

Kesikli çizgiler yol haritasındaki kaynakları gösterir.

VeriTR iki erişim yolu sunar ve hangisinin doğru olduğunu tool açıklamaları anlatır:

• Normalize gösterge (get_series) — ulusal, karşılaştırılabilir seriler. population.total kimin yayımladığından bağımsızdır.
• Ham veri seti kataloğu (search_datasets → get_dataset) — belediye verileri ve henüz normalize edilmemiş kurum veri setleri. Belediye verisi bilinçli olarak gösterge namespace'ine zorlanmaz: "metro yolcu sayısı" ile "ağaç envanteri" ortak bir modele oturmaz, oturtmaya çalışmak veriyi çarpıtır.

CKAN belediye açık verisinde fiilî standart olduğu için yeni bir şehir eklemek tek satırlık bir tablo kaydıdır — adapter kodu değişmez.

Verinin izlediği yol:

Resmi Kaynaklar          TÜİK .Stat API, TCMB EVDS, İBB CKAN, …
       ↓
Provider Adapters        her kurum için bağımsız, izole edilmiş adapter
       ↓
Normalization            coğrafya (81 il), dönem, frekans, birim
       ↓
Indicator Registry       population.total, economy.cpi, …
       ↓
MCP Tools                search_indicators, get_series, compare_series, …
       ↓
AI Agents

Bir kaynağın çökmesi diğerlerini etkilemez: TÜİK erişilemezse agent bunu provider_unavailable olarak görür ve diğer kaynaklara erişmeye devam eder.

---

🧰 Tool'lar

Tool	Ne işe yarar	Örnek
search_indicators	Doğal dille gösterge bulur. get_series'ten önce kullanılır.	search_indicators("işsizlik")
get_series	Bir göstergenin zaman serisini getirir. En temel tool.	get_series("population.total", geography="TR-34", start_date="2015")
get_snapshot	Tek bir dönemde tüm illeri sıralar.	get_snapshot("population.total", date="2025", top=10)
compare_regions	Bir göstergeyi birkaç ilde karşılaştırır.	compare_regions("population.total", regions=["TR-34","Ankara","35"])
compare_series	Birkaç göstergeyi — farklı kurumlardan olsa da — yan yana koyar.	compare_series(["economy.cpi","housing.house_price_index"], normalize=True)
analyze_series	Deterministik istatistik: artış hızı, hareketli ortalama, endeksleme.	analyze_series("population.total", operations=["growth_rate"])
get_metadata	Bir göstergenin birimi, frekansı, ayarlanabilir boyutları ve kaynağı.	get_metadata("population.median_age")
search_datasets	Ham veri setlerinde arama — İstanbul'a dair şehir soruları buradan.	search_datasets("metro yolcu")
get_dataset	Bulunan ham veri setinin sütunlarını ve satırlarını okur.	get_dataset("hourly-public-transport-data-set")
get_sources	Tüm kaynakların canlı durumu.	get_sources()

Coğrafya her biçimde kabul edilir — ülke (TR, Türkiye), 81 il (TR-34, 34, İstanbul, istanbul, TR100), 12 İBBS Düzey-1 bölgesi (TR9) ve 26 Düzey-2 alt bölgesi (TRC1 → Gaziantep, Adıyaman, Kilis).

Dönem de öyle: 2024, 2024-Q1, 2024-01, 2024M01, 01-2024, 15.01.2024.

---

📊 Kaynaklar

Kaynak	Veri	Durum	API Key
TÜİK	Nüfus, demografi, doğurganlık, işgücü, eğitim, ulaşım, dış ticaret, bölgesel GSYH, çevre	✅	Hayır
TCMB EVDS	TÜFE, ÜFE, konut fiyat endeksi, döviz, faiz	✅	Evet
İBB Açık Veri	İstanbul: ulaşım, trafik, çevre, kültür, altyapı (~560 veri seti)	✅	Hayır
İzmir BB Açık Veri	İzmir: ulaşım, çevre, şehir hizmetleri (~256 veri seti)	✅	Hayır
Konya BB Açık Veri	Konya: ulaşım, altyapı, şehir hizmetleri (~233 veri seti)	✅	Hayır
SGK	Sosyal güvenlik ve istihdam	🗺️	–
HMB	Bütçe ve kamu maliyesi	🗺️	–
SBB	Ekonomik ve sosyal göstergeler	🗺️	–
YSK	Seçim sonuçları ve katılım	🗺️	–
MGM	Meteoroloji	🗺️	–
Sağlık Bakanlığı	Hastane, personel, sağlık göstergeleri	🗺️	–
Enerji Bakanlığı	Elektrik üretimi, yenilenebilir enerji	🗺️	–
Ticaret Bakanlığı	İthalat, ihracat	🗺️	–
Diğer belediyeler	Ankara, Bursa, Antalya, Kocaeli, Gaziantep	🗺️	–
Eurostat / OECD / World Bank	Uluslararası karşılaştırma	🗺️	–

✅ Destekleniyor    🚧 Geliştiriliyor    🗺️ Yol haritasında

Bugün 33 normalize gösterge (nüfus, doğurganlık, hanehalkı, işgücü, eğitim, ulaşım, dış ticaret, GSYH, çevre, fiyatlar, döviz) ve ~1400 aranabilir ham veri seti (TÜİK 367 + üç belediye ~1050) mevcut. Her göstergenin her coğrafya seviyesinde gerçekten veri döndürdüğü günlük canlı testlerle doğrulanıyor.

Registry sürekli genişliyor — katkı vermek kolay.

---

🔎 Veriler nereden geliyor?

VeriTR herhangi bir resmi kurum değildir ve veri üretmez.

Veriler ilgili kurumların kendi resmi/açık kaynaklarından, herkese açık arayüzleri üzerinden alınır. VeriTR yalnızca üç şey yapar: erişim, standardizasyon ve agent entegrasyonu.

Her sonuç şu bilgileri taşır:

{
  "source": {
    "provider": "tuik",
    "institution": "Türkiye İstatistik Kurumu",
    "dataset": "TR,DF_ADNKS_T30,1.1",
    "retrieved_at": "2026-08-11T12:08:55+00:00",
    "official_url": "https://databrowser2.tuik.gov.tr/vizualize.html?..."
  }
}

Böylece agent "TÜİK'e göre…" diyebilir ve kullanıcı aynı veriyi kurumun kendi sitesinde doğrulayabilir.

Verilerin güncelliği, doğruluğu ve kullanım koşulları tamamen ilgili kaynak kuruma bağlıdır. VeriTR'nin MIT lisansı yalnızca bu deponun kodunu kapsar; kurumlardan alınan verileri kapsamaz.

Dürüstlük ilkeleri

VeriTR veriyi sessizce değiştirmez:

• Frekans uyumsuzluğu gizlenmez. Aylık TÜFE ile yıllık nüfusu karşılaştırırsanız uyarı alırsınız; arka planda sessiz bir toplulaştırma yapılmaz.
• Kırpma duyurulur. Sonuç listesi kısaltıldıysa kaç kaydın düştüğü açıkça söylenir.
• Eksik veri uydurulmaz. Kurum bir değeri yayımlamamışsa null döner, interpolasyon yapılmaz.
• Veri sınırları yazılıdır. Kurum bir göstergeyi yalnızca son yıl için yayımlıyorsa bu, göstergenin açıklamasında söylenir — agent "veri yok" sanmaz.
• Korelasyon nedensellik değildir. Korelasyon çıktısı bu uyarıyı her zaman taşır.

---

⚠️ Sorumluluk Reddi

VeriTR; TÜİK, TCMB, SGK veya diğer kamu kurumlarıyla bağlantılı değildir, bu kurumlar tarafından desteklenmemekte veya onaylanmamaktadır. Tüm kurum adları ve markalar ilgili sahiplerine aittir.

---

🗺️ Yol Haritası

v0.1 — ✅ TÜİK + TCMB EVDS · normalize gösterge registry'si · search_indicators, get_series, get_metadata, compare_series, compare_regions, get_snapshot, analyze_series · cache · CSV/JSON export · Docker + Streamable HTTP

v0.2 — SGK · Hazine ve Maliye Bakanlığı · genişletilmiş gösterge kataloğu · hosted Remote MCP

v0.3 — YSK (seçim) · MGM (meteoroloji) · Sağlık Bakanlığı · Enerji Bakanlığı

v0.4 — Kalan belediye adapter'ları (Ankara, Bursa, Antalya, Kocaeli, Gaziantep) — İstanbul, İzmir ve Konya v0.1'de geldi

v1.0 — Uluslararası karşılaştırma (Eurostat, OECD, World Bank, IMF, ILOSTAT) · VeriTR Explorer · stabil API

Ayrıntılar ve tekil görevler için issue'lara bakın.

---

🤝 Katkı

VeriTR'nin büyümesinin ana yolu topluluk provider'ları. Yeni bir kurum eklemek kasıtlı olarak kolay tutuldu: bir adapter sınıfı, bir YAML gösterge dosyası ve fixture'lı testler.

📖 docs/ADDING_A_PROVIDER.md — adım adım rehber 📋 CONTRIBUTING.md — geliştirme akışı ve kalite ölçütleri 🔒 SECURITY.md — güvenlik açığı bildirimi

uv sync
uv run pytest              # offline testler
uv run pytest -m live      # kurumların canlı API'lerine karşı
uv run ruff check src tests
uv run mypy

---

📄 Lisans

Kod MIT lisansıyla dağıtılır. Kurumlardan alınan veriler bu lisansın kapsamı dışındadır ve kendi kullanım koşullarına tabidir.